शनिबार, असार २७, २०७७

विदेश विशेष

२० सैनिक मारिएपछि भारत र चीनको आगामी कदम के होला ?

1592389132CHINA_INDIA_CLASH.jpg

काठमाडाैं- लद्दाखको गलवान उपत्यकामा भारत र चीनका सेनाबीच ५३ वर्षयताकै ठूलो झडप भएपछि अब दुई देशका अगामी कदमबारे विश्वको ध्यान केन्द्रित भएको छ।

लद्दाखको सीमा क्षेत्रमा एक कर्नेलसहित भारतीय सेनाका कम्तीमा २० सैनिक मारिएपछि दुई देशबीचको सम्बन्धमा तनाव देखिएकाे छ।

भारतमा मंगलबार राति अबेर प्रधानमन्त्री, सेना प्रमुख सम्मिलित उच्चस्तरीय बैठक भएको थियो। त्यस्तै ५ गते साँझ पाँच बजे प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले सर्वदलीय बैठक डाकेका छन्।

यसैबीच केही भारतीय मिडियाले भारतका थप चार सैनिक घाइते भएको दाबी गरेका छन्।

दुवै देशका आधिकारिक विज्ञप्तिमा दुवैतर्फ क्षति भएको उल्लेख गरिए पनि चीनतर्फ केकति क्षति भयो कसैले उल्लेख गरेको छैन।

मिडिया रिपोर्टअनुसार सीमामा तैनाथ भारतीय सेनाको टोलीका कमान्डरले चीनले बनाउन थालेको नयाँ चौकीमा आपत्ति प्रकट गरेका थिए।  विवाद बढ्दै जाँदा झडपसम्म पुग्यो। दुवैतर्फबाट बन्दुक र अन्य हतियार प्रयोग नभए पनि ठूलो संंख्यामा रहेका चीनका सैनिकले लाठी, ढुंगाले प्रहार गरेका थिए।

भारतीय सैनिकमध्ये केही चिप्लिएर नदीमा खसे। केही घाइते सैनिकको मृत्युको कारण हाइपोथर्मिया (अत्यधिक चिसो) भएको बताइएको छ।

केही विश्लेषकका अनुसार चीनले जारी गरेको पछिल्लो वक्तव्यमा गलवान उपत्यका आफ्नो भएको दाबी गरिएको छ। यसअघि भारतीय नियन्त्रणमा रहेको उक्त क्षेत्रलाई विवादित मानिएको थियो।

के भन्छ चीन?

चीनको यो दाबीले स्थितिलाई सन् १९६२ भन्दा पनि पछाडि फर्काएको विश्लेषकहरूकाे भनाइ छ। यसको अर्थ सन् १९६२ को युद्धपछि जुन क्षेत्र भारतको नियन्त्रणमा रहँदै आएको थियो त्यसमाथि पनि चीनले आफ्नो दाबी पेस गरेको छ।

चीनको विदेश मन्त्रालयले गलवान उपत्यकामा भएको घटनाका लागि आफू जिम्मेवार नभएको दाबी गरेको छ। चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लिजियानले भनेका छन्, ‘यसमा को सही र को गलत भन्ने स्पष्ट छ। यो घटना सीमा रेखाभन्दा वारि चीनतर्फ भएकोले चीन जिम्मेवार हुने प्रश्न हुँदैन।’

बेइजिङमा आयोजित मिडिया ब्रिफिङमा उनले भने, ‘गलवान उपत्यकाको सम्प्रभुता सधैं चीनसँग छ। भारतीय सेनाले बोर्डर प्रोटोकल र कमान्डर स्तरमा भएको सहमति उल्लंघन गरेको छ।’

यद्यपि उनले दुबै देशबीच कुटनीतिक र सैन्य स्तरमा वार्ता भइरहेको र चीनले थप संघर्ष नचाहेको बताएका छन्।

शान्तिपूर्ण समाधान खोज

संयुक्त राष्ट्र संघका महासचिव एन्टोनियो गुटेरेसले सीमामा भएको हिंसाबारे चिन्ता व्यक्त गर्दै दुबै पक्षलाई अत्यधिक संयम राख्न अपिल गरेका छन्।

अमेरिकाले भारत चीन सीमाको स्थिति आफूले नजिकबाट नियालिरहेको र समस्याको शान्तिपूर्ण समाधान चाहेको बताएको छ।

बेलायतले पनि समस्याको शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न आग्रह गरेको छ।

बेलायती उच्च आयोगका प्रवक्ताले दुवै देशले शान्तिपूर्ण वार्तामार्फत समाधान खोज्न आग्रह गर्दै सीमा क्षेत्रमा हिंसा कसैको पनि हितमा नहुने बताएका छन्।

नेपालमा पनि चिन्ता

भारत र चीनबीच सीमामा हिंसात्मक संघर्ष भएपछि नेपालमा पनि चिन्ता व्यक्त गरिएको छ।

नेपालका कूटनीतिज्ञ र अन्तर्राष्ट्रिय मामिलाका जानकाहरुले दुवै देशलाई समस्याको शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न अपिल गरेका छन्। यद्यपि, यो संघर्ष थप नचर्किने उनीहरुको अनुमान छ।

बीबीसी हिन्दीसँगको कुराकानीमा पूर्व परराष्ट्रमन्त्री एवम् भारतमा लामो समय राजदूत रहिसकेका भेषबहादुर थापा, पूर्व परराष्ट्रमन्त्री सुजाता कोइराला, अवकाश प्राप्त मेजर जनरल बिनोज बस्नेतलगायतले दुई देशबीच सीमामा संघर्ष बढेपछि एसियामै अस्थिरता र तनाव उत्पन्न हुने भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन्।

उनीहरुले दुवै देशलाई संयम राख्न र शान्तिपूर्ण समाधान खोज्न आग्रह गरेका छन्।

पूर्वमन्त्री थापाले दुबै देशले वार्तामार्फत सीमा विवादको शान्तिपूर्ण समाधान निकाल्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

उनले कूटनीतिक र राजनीतिक स्तरमा निरन्तर वार्ता गरेर समाधान निकाल्नुपर्ने भन्दै नेपाल भारत सीमा विवाद पनि वार्ताबाटै समाधान गर्न सकिने बताएका छन्।  (एजेन्सीहरूकाे सहयाेगमा)

प्रतिक्रिया दिनुहोस्