मंगलबार, जेठ २०, २०७७

समाचार

लकडाउनमा पनि गिटी–बालुवाको अवैध उत्खनन्

1589795395nadiko_dohan_rupandehi.jpg
फाइल तस्बिर

लकडाउनको बेला रातिको समयमा खोलाबाट गिटी बालुवा चोरी निकासी भइरहेको पाइएको छ। रुपन्देहीको देवदह क्षेत्रमा नदीजन्य पदार्थको अवैध ढंगले उत्खनन भइरहेको पाइएको हो।

देवदह नगरपालिकाको वडा नम्बर ७ देवदह माविको पछाडिपट्टिको घाट र टटेराबाट लकडाउनकै अवधिमा नदीजन्य पदार्थको अवैध उत्खनन् भएको यशोधरा टोल विकास संस्थाले नगरपालिकामा निवेदन दिएपछि खुलेको हो।

देवदह नगरपालिका वडा नम्बर ७ यशोधरा टोल विकास संस्थामा आवद्ध २ सय जना व्यक्तिले नगरपालिकामा निवेदन दिँदै रातभरी हिँड्ने ट्याक्टरले सुत्न नदिएको भन्दै तत्काल नियन्त्रण गर्न आग्रह गरेपछि लकडाउनमा पनि नदीको दोहन नरोकिएको पुष्टि भएको छ।

नगर प्रमुख हिराबहादुर केसीले टोलबासीले निवेदन दिएपछि स्थलगत अनुगमन गर्दा नदीजन्य पदार्थको अवैध उत्खनन् भएको भेटिएको बताए। उनले भने, ‘नदीजन्य पदार्थ चोरी गरेर सार्वजनिक ठाउँमा घाटबन्दी गरेको भेटियो। शितलनगरमा टिप्परबाट निकालेर राखेका रहेछन्। कसको हो, लकडाउनको बेला कसरी निकालियो, अनुसन्धान गर्न प्रहरीलाई निर्देशन दिएका छौं।’

प्रहरी चौकी देवदहका प्रहरी निरीक्षक दीपक महतले नगरपालिकाको लिखित अनुरोधसँगै अनुसन्धान थालिएको बताए। उनले भने, ‘हामी अनुसन्धान गर्दैछौं। यस्तो बेला जसले बद्मासी गरेको भए पनि कारबाहि हुन्छ।’

युवा आकर्षणमा नदीजन्य कारोबार

यस वर्ष देवदहका खोलामा ठेक्का लगाइएको छैन। देवदहमा घोडाहा, रोहिणि, कजरार गरी ३ मुख्य नदीजन्य श्रोत छन्। जहाँंबाट नगरपालिकाले नदीजन्य पदार्थको लागि बर्षेनी ठेक्का लगाउने गर्दछ। तर चालु वर्षमा ती कुनै पनि नदीमा ठेक्का गरिएको छैन। तर पनि देवदह क्षेत्रमा बालुवा, गिटी, ढुंगा र भस्कटको कमी छैन।

नदीजन्य पदार्थको अवैध कारोबारमा युवा तथा विद्यार्थी नेताहरुको नाम जोडिने गरेको छ। देवदहका सामाजिक अभियन्ता तथा नेकपा नेता सिद्धिचरण भट्टराईले जेठ १ गते युवा दिवसका दिन स्टाटस लेखे, ‘तस्करीको भूमरीमा हाम्रा युवा र हाम्रो युवा संघ दिवस। छलफल होस्।’

जेठ १ गते नेकपा निकटका विद्यार्थी संगठन अखिल र युवा संगठन युवा संघ दुवैको स्थापना दिवस हो। जुन दिन युवाहरुले फरक परिचर्चाका साथ आन्दोलनका दिनहरुको स्मरण गर्छन्। तर अहिलेका युवाहरु समाज परिवर्तन र जनपक्षीय आन्दोलनका मुद्दाहरुमा केन्द्रित हुनुको सट्टा अवैध चोरी तस्करी जन्य क्रियाकलपामा संलग्न भएको भन्दै उनले चिन्ता व्यक्त गरेको देखिन्छ।

देवदहका नगरप्रमुख हिरा केसीका विश्वास पात्र मानिने देवदह १० का मोहन जिसीको मुख्य पेशा नदीजन्य पदार्थको उत्खनन् र विक्रीबितरण हो। उनी तरुण दल देवदहका अध्यक्ष समेत हुन्। नेकपा निकट युवा संघको देवदह अध्यक्ष हुँदै वडा नम्बर ७ को सदस्य समेत रहेका चन्द्रकान्त खरेलको मुख्य पेशा पनि नदीजन्य पदार्थको उत्खनन र विक्रीबितरण नै हो।

अनेरास्ववियूका जिल्ला नेता कृष्ण पौडेल युवा नेता अर्जुन गैरे, सुशिल थापा, बम बहादुर आले र हिरा थापाहरुको मूल पेशा पनि जिसी खरेलकै जस्तै छ। देवदह नपा वडा नं १० का वडा अध्यक्ष एक बहादुर सुनार र वडा नं ३ का वडा अध्यक्ष बैकुण्ठ कुँवरको प्रत्यक्ष आम्दानीको श्रोत पनि नदीजन्य पदार्थको कारोबार भएको बताइन्छ।

यसरी देवदहका अधिकांश युवा विद्यार्थीमात्रै नभएर जनप्रतिनिधि नै खोलामा छोटो समयमा धेरै आर्जन गर्ने उद्देश्यले लागेको स्थानीय बताउँछन्। उनीहरु धेरैले प्रहरीको सेटिङमा बेरोजगार युवाहरुको समूह बनाई अवैध रुपमा नदीजन्य पदार्थको उत्खनन् गर्ने गरेको बताइन्छ।

वडा सदस्य समेत रहेका खरेलले आफूले कम्पनी दर्ता गरेर वैध ढंगले कारोबार गरेको बताए। उनले भने, ‘गत वर्ष घोडाहा खोलामा ठेक्का लागेको थियो। मैले त्यहीको सामग्री बेचबिखन गरिरहेको छु।’ खरेलका अनुसार घोडा खोलाको तल्लो क्षेत्र टटेरामा अहिले पनि चोरी निकासी भइरहेको छ। आफूले प्रहरीलाई सो बारेमा जानकारी गराएको समेत उनले बताए।

देवदह क्षेत्रमा वर्षौदेखि युवाहरुको समूह गलत धन्दामा फस्दै गएको छ। युवा जमात गलत धन्दामा फस्नु हुँदैन, गलत प्रवृत्ति निरुत्साहित हुुनुपर्छ भन्दै अभियान चलाएका तत्कालिन युवा संघका रुपन्देही अध्यक्ष दुर्गा तिवारी, वसन्त पौडेल, अनिष पुरीको हत्या भएको छ।

नदीजन्य पदार्थको अवैध कारोबार गर्ने, काठको तस्करी गर्ने समूहको पहिले नेतृत्व र पछि संरक्षक बन्दै आएका प्रहरीको सर्वाधिक खोजिको सूचीमा रहेका देवदहकै मनोज पुनको प्रहरी इन्काउन्टरमा मृत्यु भयो। तर पनि अहिलेसम्म देवदहमा अवैध कारोबार पूर्णतया नियन्त्रणमा आएको छैन।

देवदह नगरपालिका वडा नं ७ को कार्यालय अगाडि वडाध्यक्ष पदम थापाको घर छ। घरको पश्चिम बाटोको नजिक सार्वजनिक जग्गामा नदीजन्य पदार्थको डम्पिङ छ। वडाध्यक्ष थापाले उक्त सामग्री कसले राखेको हो आफूलाई थाहा नभएको बताए।

वडाध्यक्षका छोरा सुशील थापाले पनि गिट्टी, बालुवाको कारोबार गर्छन्। वडाध्यक्ष थापाको घरभन्दा करिब १०० मिटर दक्षिण वडा सदस्य चन्द्रकान्त खरेलले डम्प गरेर राखेको गिटी बालुवाको पहाड छ। जुन २ वर्षदेखि खासै घटेको छैन। देवदहका हरेक वडामा पुराना डम्पिङहरु अझै पनि बाँकी नै देखिन्छन्। खरेलले उक्त सामग्री गत वर्षको रहेको बताए।

यशोधरा टोल विकास संस्थाकी अध्यक्ष मैना आचार्यले सम्वन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउन २०० जनाको हस्ताक्षरसहित नगरपालिकामा निवेदन दिएको बताइन्। उनले भनिन्, ‘मध्यरातमा ट्याक्टर ढ्याङ ढ्याङ गर्दै हिँड्दा सुत्नै सकिएको छैन।’

स्थानीय गोपाल दुवेले राति १२ बजेदेखि बिहान ४ बजेसम्म देवदह वडा नं ८ बनकित्ताको घोडाहाखोला किनारबाट नियमित बोकेको र त्यो माल बिहान वडा नं ७ वडा कार्यालय नजिक डम्प हुने गरेको बताए। यशोधरा टोल (बनचौकी पछाडि) देवदह माविको पछाडिको घोडहा खोलाको घाटबाट बालुवा गिटी रातिको समयमा निकालिएको हो।

प्रतिक्रिया दिनुहोस्