सोमबार, मंसिर २३, २०७६

विचार

'जानी नजानी' बिग्रिएको कांग्रेस

डन, धन र गणेशहरुको विश्वासमा पार्टीलाई कमजोर बनाउँदै जानु भन्दा पुराना, सच्चा इमानदार र नयाँ क्रियाशील कुमारहरुलाई जिम्मेवारी दिने परिपाटी आरम्भ गरेमा कांग्रेसलाई पुरानो साख फर्काउन त्यति मुस्किल छैन । 

'जानी नजानी' बिग्रिएको कांग्रेस
यही चैत १ गतेदेखि नेपालका विभिन्न फिल्म हलमा नेपाली फिल्म 'जानी नजानी' प्रदर्शन भइरहेको छ । नेपालमा प्राध्यापन, पत्रकारिता र कांग्रेसी राजनीति गर्दागर्दै विदेश भासिएका युवा मोदनाथ खनाललगायतले यो फिल्म निर्माण गरेका छन् ।

विद्यार्थी राजनीति, प्राध्यापन र लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा सँगसँगै हिँडेका मित्र मोदनाथजीले प्रथम प्रदर्शन अवलोकन गर्न निम्तो दिए र वर्षौँपछि फिल्म हेरियो । यो फिल्म भविष्यमा कति सफल होला भन्ने बुझ्न प्रतीक्षा गर्नैपर्दछ तर फिल्मको विषयवस्तु र गुणस्तरका कारण दर्शकको मन जित्न सफल हुनेछ भन्ने विश्वास गर्न सकिन्छ ।

मित्र मोदनाथले समर्थन गर्दै आएको नेपाली कांग्रेस भने अहिले अत्यन्त कमजोर अवस्थामा छ । पार्टीको इतिहास छ, समकालीन राजनीतिक दलहरुको भन्दा उत्कृष्ट सिद्धान्त, आदर्श र विचार छ, जनताको समर्थन छ, नेताहरुको योगदान र बलिदान छ तर पनि निर्वाचन परिणामले थला परेको छ । सत्तारुढ दल नेकपाको सरकारको अधिनायकवादी, जनहित विरोधी र अलोकप्रिय क्रियाकलापले नेपाली कांग्रेसको अभ्युदय निश्चित छ तर यही पार्टीका नेताहरुको क्रियाकलाप, कार्यशैली र अदूरदर्शिताले भने उक्त फिल्मको परिणामभन्दा ठीक विपरीत सफलताको बाटो चुम्ला भन्ने ठोकुवा गर्न कठिन देखिएको छ ।

दर्शकलाई मनोरञ्जन प्रदान गर्नु चलचित्रको प्रमुख उद्देश्य हुन्छ भनेसाथसाथै समाजलाई कुनै सकारात्मक सन्देश दिन सक्नु पनि चलचित्रको सफलता असफलताको प्रश्नभित्रै रहन्छ । चलचित्रको इतिहास हेर्दा अति मनोरञ्जनात्मक चलचित्र पनि असफल हुन पुगेका छन् भने सन्देश प्रवाह गर्ने हिसाबले सशक्त मानिएका चलचित्रहरुसमेत सफल हुन नसकेका उदाहरण छन् ।

राजनीतिक दलहरुको पनि निश्चित सिद्धान्त हुन्छ, लक्ष्य हुन्छ, आदर्श हुन्छ र उद्देश्य हुन्छ । पार्टीको उद्देश्य भनेकै संगठित हुनु र जनताको सेवामा केन्द्रित हुनु हो । लक्ष्य देश विकास र जनताको समुन्नति हो । कतिपय राजनीतिक दलको निश्चित सिद्धान्त देखिँदैन, आदर्शविहीन हुन्छन् तर पनि चुनावमा विजय हासिल गरिरहेका हुन्छन् । कुनै दल लोकतन्त्र र जनताप्रति प्रतिबद्ध भए पनि नेताहरुको अकर्मण्यताले पछाडि परिरहेका हुन्छन् । नेपाली कांग्रेस अहिले त्यही नियति भोगिरहेको छ ।
 
डन, धन र गणेशहरुको विश्वासमा पार्टीलाई कमजोर बनाउँदै जानु भन्दा पुराना, सच्चा इमानदार र नयाँ क्रियाशील कुमारहरुलाई जिम्मेवारी दिने परिपाटी आरम्भ गरेमा कांग्रेसलाई पुरानो साख फर्काउन त्यति मुस्किल छैन । 

'जानी नजानी' फिल्मबारे कुरा गर्दा आधुनिक युवाहरुको ट्रेन्डबमोजिमका भाषा, पोसाक, रहनसहन, चालचलन, खानपान प्रस्तुत गरिएको छ । सायद ती कुरा युवा रोजाइमा पर्लान् । सन्देशको दृष्टिले हेर्ने हो भने समाजलाई प्रस्ट दुई सन्देश दिएको छ- पहिलो, जतिसुकै बिग्रेको मान्छे पनि सच्चिन चाहेमा प्रगति गर्न सक्छ । दोस्रो, नेपालले नेपाली मौलिक उत्पादन र उत्पादक उद्योगलाई प्रोत्साहन गर्दै प्राथमिकतामा राख्नुपर्छ ।

चलचित्रमा देव भन्ने एक पात्र हुन्छन् नायकका रुपमा । उनी धनी बाबुका बिग्रेका छोरा । उनको दैनिकी भनेका रात बिताउनका लागि नयाँनयाँ साथीको खाजी हुन्छ । अति व्यस्त भएर श्रीमतीलाई समय दिन नसकेका डाक्टरका श्रीमतीदेखि लिएर विविध खाले २३ महिलालाई उनले बिगारिसकेका हुन्छन् । २४औँ कन्यासँग नजिकिएर उनलाई बर्बाद गर्ने ध्याउन्नमा रहेका देवको सोच थाहा पाएपछि चलचित्रकी नायिका मीराले पत्तो पाउँछिन् । सँगसँगै डुल्दाबस्दा सही बाटो के हो भन्ने मीराले देवलाई बताएकी हुन्छिन् ।

खराब देवलाई मीराले त्याग्छिन् । मीराले त्यागेपछि उनले बताएको मार्गमा देव हिँड्न थाल्दछन् र अन्त्यमा असल व्यापारीका रुपमा दरिन पुग्छन् । चलचित्रको अन्त्यमा यी दुवैको विवाह हुन्छ । खराब बाटोमा लागेकालाई असल मार्ग देखाउनुपर्दछ र मान्छेले चाहेमा आफ्नो छवि सुधार्न सक्दछ भन्ने सन्देश यो चलचित्रले दिएको छ ।

नेपाली राजनीतिमा नेपाली कांग्रेस पनि जनसमर्थन र विचारका दृष्टिले समृद्ध पार्टी थियो विगतमा । नेतृत्वमा स्वार्थ पलाउँदै जाँदा, नेताहरु आत्मकेन्द्रित हुँदै जाँदा र नेपालका गाउँ र जनताभन्दा टाढा सुविधासम्पन्न राजधानीमुखी हुँदै जाँदा कांग्रेसको स्थिति खस्किँदै गएको छ । कामकुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमीतिर भनेझैं ज्वलन्त एजेन्डालाई छाडेर तेरो र मेरो गुटको लडाइँमा रुमल्लिँदा तमाम युवाको भविष्य अन्धकारतर्फ धकेलिँदैछ । नेपालमा लोकतन्त्रको रक्षार्थ उभिने दलहरुको खडेरीमा रहेको एकमात्र कांग्रेस पनि कमजोर हुँदै जाँदा लोकतन्त्र नै खतरामा पर्न आँटिसकेको छ ।



प्रधानमन्त्रीमा श्री ३ बन्ने सोच पलाएको छ । मेलम्ची खानेपानीमा मन्त्रीले भ्रष्टाचार गर्न खोजिन् । त्यसैले निर्माण रोकियो भनेर सचिवले सार्वजनिक सञ्चारमाध्यममा खुलेयाम अन्तर्वार्ता दिए । शक्तिशाली नेकपाका अध्यक्ष प्रचण्डकी बुहारी मन्त्रीलाई यसरी नांगेझार हुने गरी बयान दिनु ती सचिवको चानचुने हिम्मत होइन । प्राज्ञिक स्वतन्त्रता बोकेका देशका सबै विश्वविद्यालय मन्त्री मातहत लैजान खोजिँदैछ । भ्रष्टाचारलाई संस्थागत गराई देश र जनतालाई खोक्रो बनाइँदैछ । यस्ता मुद्दा सयौँ छन् । कांग्रेस मौन छ । मेलम्चीको निर्माण कार्य रोकिएपछि रित्ता गाग्री बोकेर सडकमा ओर्लनुपर्ने कांग्रेस बूढानीलकण्ठ र बोहोराटारको सेरोफेरोमै गुट बनाउन व्यस्त छ ।

विदेशबाट अनुदान, सहयोग र ऋण आउन छाडिसक्यो । देशको ढुकुटी रित्तो हुन अब धेरै पर्खन नपर्ने भएको छ । अर्थमन्त्रीले नै बजेटको लक्ष्य पूरा गर्न नसकेको प्रतिवेदन दिए । सेयर बजार निरन्तर ओरालो लागेको छ । ओली सरकार गठन भएदेखि नै महँगीले जनताको ढाड सेक्न थालेकाले जनता दुई छाक टार्न नसक्ने भइसकेका छन् । यावत् समस्या लिएर जनताको घरदैलोमा जानुपर्ने कांग्रेस अनुशासन समिति, निर्वाचन समिति र महाधिवेशन प्रक्रियामै अल्झिरहेको छ ।

जनताले अझै विश्वास गर्दैछन् । रामेछाप, सिन्धुलीलगायतका जिल्लामा नेकपा छाडेर कांग्रेस प्रवेश गर्नेको लहर लागेकै छ । यो लहरलाई देशव्यापी बनाउनुपर्ने चुनौती कांग्रेसी नेताहरुको हो तर गुट उपगुटको राजनीतिमा कार्यकर्तालाई विभाजन गर्दै कांग्रेसलाई अझ कमजोर बनाउने खेल भइरहेछ ।

फिल्मको हिरो सच्चिएझैँ नेपाली कांग्रेस पनि सच्चिन सक्छ । इतिहास छ, राजनीतिक पृष्ठभूमि छ, नेताहरुको विरासत छ, विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाले दिएको सिद्धान्त र आदर्श छ, समग्रमा भन्नुपर्दा अझै पनि जनताको समर्थन छ र विश्वास छ । त्यो विश्वास मर्न नदिन म र मेरो होइन, हाम्रो भन्ने नेतृत्व कांग्रेस, मुलुक र जनताले खोजेको छ । कांग्रेसमा जनताको विश्वास जितेका, कार्यकर्ताको मन जित्न सक्ने, पार्टीलाई सर्वोपरि हितमा सञ्चालन गर्न सक्ने थुप्रै नेता छन् । सबैलाई मिलाएर सर्वजन हिताय काम गर्ने सोच नेतृत्वमा आउन जरुरी छ । यो असम्भव छैन ।

पहिले नेतृत्वले र सँगसँगै नेताहरुले आफ्नो कार्यशैली बदली सबै कार्यकर्तालाई समान दृष्टिले हेर्न थालेमा कांग्रेसले गति लिन धेरै समय पनि लाग्दैन । डन, धन र गणेशहरुको विश्वासमा पार्टीलाई कमजोर बनाउँदै जानु भन्दा पुराना, सच्चा इमानदार र नयाँ क्रियाशील कुमारहरुलाई जिम्मेवारी दिने परिपाटीको आरम्भ गरेमा कांग्रेसलाई पुरानो साख फर्काउन त्यति मुस्किल पनि देखिँदैन ।
  
साथै जानी नजानी चलचित्रमा नेपाली मौलिकता बोकेको ढाकाको व्यापार खस्किँदै गएपछि कम्पनीका मालिकहरुमध्ये एकबाहेक सबै बन्द गर्न खोज्छन् । आफ्ना पिताको पुख्र्यौली पेसा ढाकाको व्यापार बन्द गर्न एकजना भने तयार हुँदैनन् । नेपाल र नेपालीको पहिचानलाई जोगाइराख्न एक जना मात्रै तयार भए पनि सकिने रहेछ भन्ने सन्देश दिन सफल भएको छ चलचित्र ।

त्यस्तै नेपाली कांग्रेसको सरकार हुँदा बन्द भएका उद्योग पुनःस्थापित हुनुपर्दछ भन्ने सोच तत्कालीन उद्योगमन्त्री नवीन्द्रराज जोशीले राखेका थिए । नेपाल औषधि आरम्भ गराए भने हेटौँडा कपडा सुरु गराउन उनलाई समय पुगेन । यद्यपि त्यही कारणले उनी चर्चामा रहे, कांग्रेसको छवि पनि उज्वल नै रह्यो ।

यो कांग्रेसलाई क्रियाशील गराउने समय हो । दुई तिहाई जिल्ला सभापतिहरुले माग राखी महासमिति बैठकमा भएको निर्णयलाई बदल्ने र पार्टीलाई पुनः विवादमा फसाउँदै लग्ने होइन । गाउँगाउँका जनता र कार्यकर्ताहरुले के भन्छन् भनी बुझ्ने र तदनुरुप पार्टीलाई सञ्चालन गरी आगामी निर्वाचनमा बहुमतको पार्टीका रुपमा स्थापित गराउन संघर्षरत रहने बेला हो । महासमितिको बैठकका बेला देउवा र पौडेलले देखाएको 'डिप लभ' लाई अझ गाढा बनाउने समय हो ।

निष्कर्षमा भन्नुपर्दा नेताहरुले आफ्नो बिग्रिएको छविलाई उजिल्याई निकट भविष्यमै सुधारिएको मनमुटावरहित सशक्त कांग्रेस नेपाली जनता र भावी पुस्तालाई सुम्पन आन्दोलन गर्ने समय हो । आफ्नै महाधिवेशन प्रतिनिधि कालान्तरसम्म सुनिश्चित गर्न चुनाव लड्नै नपर्ने व्यवस्था केन्द्रीय समितिले गर्ने अवसर पक्कै होइन । 
प्रतिक्रिया दिनुहोस्