शुक्रबार, मंसिर १९, २०७७

विचित्र दुनिया

खाना र प्रजनन्‌का लागि हजारौं किमि दूरी तय गर्ने जीव

1603626283.png
साइबेरियन क्रेन

काठमाडौं- कोही खानाको खोजीमा त कोही प्रजननका लागि हजारौं किलोमिटर दूरी तय गर्छन्। लामो यात्रा तय गर्ने जीवका बारे रोचक जानकारीः 

relifeinsurance

साइबेरियन क्रेन

जाडो सुरु हुन लाग्दा नेपाल आइपुग्ने सेतो खैरो रङका साइबेरियन क्रेनले हजारौं किलोमिटर यात्रा तय गर्छन्। नेपालमा कर्‍याङकुरुङ भनिने यी चरा अचेल भने निकै कम आउन थालेका छन्। सबै चीज खाने ओमनीभोरस यी पक्षी रुस र साइबेरियाको आर्कटिक टुन्ड्रा क्षेत्रमा प्रजनन गर्छन्। सेप्टेम्बर–अक्टोबरमा नेपाल हुँदै भारतको राजस्थानसम्म पुग्ने यी चराका बारे नेपालमा अनेक मिथ छन्।

दुई ध्रुवको यात्रा

आर्कटिक टर्न नामको सानो समुद्री पक्षी ठिक्क गर्मी मौसमको आनन्द लिन पृथ्वीका दुई किनार– उत्तरी र दक्षिणी ध्रुव– बीच ओहोरदोहोर गरिराख्छन्। प्रत्येक वर्ष दुबै ध्रुवमा गर्मीको समय विताउने यो पक्षीले एउटा फेरो लगाउँदा ३५ हजार किलोमिटरको यात्रा गर्छ।

सालमनको हिम्मत

उसो त सालमन माछाले धेरै लामो यात्रा गर्दैन तर, माइग्रेसनका लागि यसको परिश्रम निकै कडा हुन्छ। नदीमा जन्मिने यो माछा हुर्किएपछि समुद्रमा पुग्छ। जब बच्चा पाउने बेला हुन थाल्छ त्यसपछि उल्टो धारमा पौडँदै यो फेरि नदीमा आइपुग्छ।

निशाचारको संसार

फ्रुट ब्याट्स भनिने चमेरो दिनभर अफ्रिकाको सहरी क्षेत्रमा झुण्डिएको देखिन्छ। रात परेपछि खानाको खोजीमा पखेटा फिँजाएर टाढासम्म पुग्छ र विहान नहुँदै फेरि आफ्नो वासस्थानमा फर्किसक्छ। यो चमेरोले खानाको खोजीमा एक रातमै १८० किलोमिटरसम्मको यात्रा गर्छ। यही क्रममा विभिन्न बनस्पतिको बिउ र पराग पनि फैलाउँछ।

स्पा ट्रिटमेन्टका लागि १८ हजार किमी

लामो समयसम्म चिसो समुद्रमा बस्ने ह्वेल माछा बच्चा जन्माउनका लागि १८ हजार किलोमिटरसम्मको यात्रा गरेर गर्मी ठाउँमा पुग्ने अनुमान गरिन्थ्यो। तर, नयाँ अनुसन्धानले के देखाएको छ भने, माछा बच्चा जन्माउन होइन चिसो पानीमा लामो समयसम्म रहँदा बिग्रेको आफ्नो छाला मर्मत र संक्रमणबाट बच्नका लागि यती लामो यात्र गर्छ।

कोमल छ, कमजोर हैन

कुनै पुतली आफ्ना नाजुक पखेटाले उडेर यती लामो यात्रा गर्छन भन्ने पत्याउनै गाह्रो हुन्छ। तर, मोनार्क बटरफ्लाई भनिने पुतलीले ३ हजार किलोमिटर लामो दूरी पार गरेर अमेरिकाको उत्तरी क्षेत्रमा पुग्छ। फेरि जाडो सुरु भएसँगै यो पुतली क्यालिफोर्निया वा मेक्सिको तर्फ लाग्छ।

कछुवाको तेस्रो आँखा

लेदरब्याक टर्टिल भनिने कछुवाले १० हजार किलोमिटरसम्म लामो यात्रा गर्छ। क्यानडाबाट सुरु गरेर क्यारिबियन र अलस्का हुँदै इन्डोनेसियासम्म। कछुवाको यो यात्रा कहिले कसरी हुन्छ र उसले दिशा कसरी पत्ता लगाउँछ भन्ने चाहिँ अहिलेसम्म कसैलाई थाहा छैन। केही वैज्ञानिक यो कछुवाको टाउकोमाथिको एउटा बिन्दु जो पिनियल ग्रन्थीमा जोडिएको हुन्छ त्यसैले सबै पत्ता लगाउने अनुमान गर्छन्।

बच्चाको मायाले तान्छ पेनग्विनलाई

बच्चाप्रति माया त सबै प्रजातिले देखाउँछन् तर एम्परर पेनग्विन यसका लागि चर्चित छ। यो पेनग्विन अन्टार्कटिक समुद्रमा बस्छ तर अण्डा पार्न करीब १०० किलोमिटर पर पुग्छ।  बच्चा त्यहीँ कोरल्छ र आमा–बाबु दुबै पालैपालो लामो यात्रा गरेर बच्चालाई चारो ख्वाउन पुग्छन्। उनीहरुले आफ्नो पेटमा भरेर राखेका माछा बच्चाका सामू पुगेपछि ओकलिदिन्छन्।
 

प्रतिक्रिया दिनुहोस्